|
Domuz gribi son günlerin en çok konuşulan sağlık sorunlarından biri. Salgın bir hastalık boyutlarına ulaşabilme ihtimali gösterdiği için hepimizi korkutuyor.
Bu yazıda hastalığın etkeninin ne olduğunu, nasıl bulaştığını, nasıl korunulacağını ve korunmak için neler yapılması gerektiğini, belirtilerinin neler olduğunu, nasıl teşhis edildiğini, korunmak için nasıl beslenmek gerektiğini, aşı ile korunmanın mümkün olup olmadığını ve salgının şu anda ülkemizde ve dünyadaki durumunu ele alacağız. Ama ne var ki gerek dünyada, gerekse de ülkemizde bazı tıp adamları da dahil, bazı kişiler konunun fazlaca büyütülüp neredeyse bir tıp terörü havasının yaratıldığını düşünenler de var.
 Bu gripte de bir viral enfeksiyon söz konusu. Viral enfeksiyona bağlı diğer solunum yolu enfeksiyonları gibi domuz gribi de damlacık enfeksiyonu şeklinde kolayca yayılabilir. Virüs, kendi başına çoğalamaz. Sağlıklı bir hücreyi istila eder, hücrenin genetik yapısını değiştirir ve yok eder. Bir virüs uygun bir ortamda her 20 dakikada bir bölünerek çoğalabilir. Tek bir virüsten 24 saat içinde 16 milyon virüs ortaya çıkabilir.
Domuz gribine yol açan da böyle bir virüs. H1N1 virüsü olarak adlandırılıyor. Virüsün özelliği diğer grip virüslerinde olduğu gibi hızlı ve değişken bir yapıya sahip olması. Yukarıda bahsettiğim gibi domuz gribi virüsü de hızla ve sürekli bir biçimde değişme özelliğine sahip. Bu durum aşı hazırlama ve tedavi için ilaç üretmeyi güçleştiriyor. 
Hastalığı yapan virüsün kaynağı domuzlar. Bu virüs domuzlar arasında sıklıkla salgınlara yol açıyor. Virüs domuzdan insana, insandan insana hatta insandan domuza bile bulaşabiliyor. Bulaşıcılığı fazla, salgın potansiyeli yüksek bir virüs. İnsandan insana bulaşma ağız, burun salgılarıyla, kirlenmiş eller, hapşırma, öksürme ve bu esnada virüsle bulaşmış partiküllerin ağıza ve buruna, solunum yoluna yerleşmesiyle oluyor.
Bu hastalıktan korunmanın en etkili yolu, hasta kişilerin izole edilmesi. Özellikle bulaşma ihtimalinin çok artacağı kapalı alanlara, toplu taşıma araçlarına, okullara alınmaması ve evde istirahat ettirilmesi gereklidir. Ayrıca hasta kişilerin maske kullanarak ayrı odalarda izole edilmesi de faydalı bulunuyor. Riskli alanlarda ve salgın çıkabilecek yerlerde çalışanların maske takmaları gereklidir. Virüsün hapşırma, öksürme, öpüşme gibi durumlarda damlacık yolu ile bulaştığının bilinmesi çok önemli ama en az bu durum kadar önemli olan ve çoğu kez unutulan ve atlanan bir nokta var: El temizliği. Gün boyu ellerinizi sık sık yıkayın. Mikrop öldürücü ve anti bakteriyel sabunları tercih etmeye çalışın. Sabun yoksa sıcak su ile ellerinizi yıkamak bile çok fayda sağlar. Çevrenizde sadece domuz gribi değil başka gripli hasta varsa ellerinizi daha da sık yıkayın. Soğuk algınlığı ve grip virüsleri vücuda gözler, burun ve ağızdan girer. İnsan bir saat içinde farkına varmadan 15 kez yüzüne dokunur. Çocuklarda ise bu sayı daha fazladır. Bir de hapşırırken elle ağzı kapatmak virüslerin ele yapışmasına yol açar ve ellerin değdiği her yere virüs bulaşır. Bu nedenle hapşırırken mutlaka kağıt mendille ağzı kapatmak ve mendili hemen çöpe atmak ve ellerimizi yıkamak çok önemlidir.
 Domuz gribinin, hastalık belirtilerinin diğer griplerden farklı bir yanı pek yoktur. Oldukça ağır seyreder. Ciddi bir şekilde solunum yollarını etkiliyor. Ateş, kırıklık, iştahsızlık, yorgunluk, halsizlik, boğaz ağrısı, boğazda yanma hissi, öksürük, nefes darlığı, burun-boğaz akıntısı ve hapşırma gibi belirtileri var. Küçük çocuklarda ağır nefes darlığına ve uyku haline de yol açıyor.
Hastalığın kesin teşhisi için geliştirilmiş laboratuvar testleri var. Bunlar virüs kültürü, PCR yöntemiyle virüs DNA’sına bakılması ve kanda oluşan antikorların tespiti. Ülkemizde, Sağlık Bakanlığımız gerekli hazırlıkları yapmış ve bu ileri testler için ülkenin batı bölgesi için İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji A.B.D. bünyesinde, ülkemizin doğu bölgesi için de Ankara Hıfzıssıhha Başkanlığı bünyesinde laboratuvarlar hazırlanmıştır .
Eğer bağışıklığınızı güçlü tutarsanız bütün grip türlerine olduğu gibi domuz gribine karşı da daha dirençli olursunuz. Uykunuza, istirahatinize dikkat etmeniz, fırsat buldukça açık havada yürümeniz ve iyi beslenmeniz faydalı olabilir. Bunun için her sabah normal kahvaltınızı yapın. Domates, salatalık, zeytin, zeytin yağı, peynir, ekmek (Kepekli) yiyeceğiz. Çayımızı içeceğiz. Gün boyu en az 1,5 – 2 lt su içeceğiz. Bol meyve ve sebze yiyeceğiz.
Tedavide bazı antiviral ilaçların (Tamiflu ve benzerleri) faydalı olabileceği belirtiliyor. Bununla birlikte doğrudan tedavi edebilecek her hangi bir ilaç söz konusu değil. Henüz domuz gribinin aşısı yok. Aşı üzerinde çalışmalar devam ediyor ama mevcut grip aşılarının bu gripten korunmada bir faydası olmuyor.
Şu anda ülkemiz için bir tehlike söz konusu değil. Sağlık Bakanlığı ve Enfeksiyon Hastalıkları çalışma grupları önlemleri aldılar. Yukarıda bahsettiğim erken ve kesin teşhis merkezleri kuruldu. Özellikle havaalanlarında gerekli önlemler alındı. Bu nedenle panik olacak bir durum söz konusu değil.
Dünyadaki son duruma bakarsak; hastalığın ilk görüldüğü ülke olan Meksika’da Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan açıklama, hastalığın ilk yoğunluğunun azaldığı yönünde. Herkes, her ülke yeteri kadar bilinçlendi. Bütün ülkelerde, sınırlarda gerekli önlemler alındı. Sağlık Bakanlıkları alarm durumuna geçirildi. Bu yüzden korkuya, telaşa, endişeye gerek yok. Yeni bir virüs de söz konusu değil. Virüs zaten çok iyi bilinen bir virüs. Sorun, hastalığın salgın haline dönüşebilme eğilimi göstermesinden kaynaklanıyor. Bu enfeksiyonda da koruyucu önlem her şeyden önce geliyor.
Kısacası dikkatli olalım, koruyucu önlemleri ciddiye alalım ve ilgililerden gelecek uyarıları dikkatle uygulayalım, panik yapıcı önerilerden uzak duralım yeterli. Çünkü hayatın çok ince bir dengesi var, hele de söz konusu sağlığımızsa.
Uzm. Dr. İsmet Çaral
Kaynaklar :
People’s Medical Society
“77 Way to Beat Colds and Flu”
Prof. Dr. Osman Müftüoğlu
Dr. John Klod Kayuka
|
